| |
|
Loes Pihlajamaa-Glimmerveen
schreef de volgende bijdragen aan deze website:
-
Bij evolutie denken we
aan ontwikkelingen in de bouw van dieren en planten. Er is ook een evolutie van
gedrag, van intelligentie – en in verband daarmee, van de bouwwerken van
dieren. Als we letten op bouwsels van vogels, moeten we vaststellen
dat daarbij intelligentie een rol moet spelen en dat we de evolutie van die
intelligentie aan de hand van de nestbouw goed kunnen volgen. Lees meer hierover hier.
-
Veel
dieren vertonen bizarre gedragingen, vooral mannetjes die graag willen paren. Sommige laten zich
zelfs tijdens of direct na de paring door het vrouwtje verslinden. Dit gebeurt
met name bij de bidsprinkhaan, die niet zo heilig is als zijn naam aangeeft. Bij
de oude Egyptenaren was hij al bekend als ‘heilig’ dier, maar kannibalistische
stammen vereerden hem wegens het kannibalisme.
Waarom sloven mannetjesdieren zich zo uit en zijn vrouwtjes zo kieskeurig? Lees dit verhaal.
-
Geen enkele
plantenfamilie heeft zo’n grote rol gespeeld in de
ontwikkeling van de menselijke soort als de grassen. Sterker nog, zonder gras had de mensheid zich nooit kunnen ontwikkelen
tot de dominante soort die ze nu is. Lees het verhaal over grassen hier.
-
Het verhaal
over de evolutie van onze soort leek ooit vrij eenvoudig: uit een Australopithecus
(= zuidelijke aap) ontstond 2 miljoen jaar geleden de eerste mens, Homo habilis. Dit was nog niet onze soort,
maar wel een mensensoort. Daarna kwam Homo erectus en tenslotte, circa 200 000 jaar geleden, onze soort: Homo
sapiens. Door recente ontdekkingen was
al duidelijk geworden dat het minder eenvoudig lag. Nieuwe vondsten lieten ons
zien dat er meerdere soorten mens(achtig)en hebben geleefd. Niemand weet hoeveel soorten mensen er
zijn geweest. In 2003 werd het toch al verwarrende
verhaal van de menselijke evolutie weer eens op losse schroeven gezet door de
vondst van de Floresmens. Op het Indonesische eiland Flores vonden
paleoantropologen een nieuwe zeer kleine mensachtige. Lees het verhaal hier.
-
Cellen
zijn de basis
van het leven. Alle levensprocessen spelen zich af in en door
cellen. Eén van de verbazingwekkende eigenschappen van cellen is dat ze weten hoe laat het is. Lees het
hier.
We zijn nu met 6,3
miljard mensen. Verwacht wordt dat het er in 2050 tussen de 10 en 11 miljard
zullen zijn. Kunnen al die mensen dan nog aan voldoende voedsel komen? Met
minder verspilling en effectievere landbouw kan dat vrij gemakkelijk,
zonder mondiaal het landbouwareaal uit te breiden zelfs. Wel moeten de mensen dan leren
om zich weer meer te gaan voeden zoals de mensheid het tot een eeuw geleden
altijd heeft gedaan: sober, met weinig vlees, duurzaam gevangen of geteelde vis
en voldoende granen en groenten. Biologisch is er geen groot probleem, de mens
moet leren om verstandig met de aarde en haar producten om te gaan. Lees het hier.
In
de biologische evolutie kan wel
eens meer dan alleen natuurlijke selectie een rol hebben gespeeld.
Computermodellen laten zien dat complexe systemen de neiging tot
zelf-organisatie kunnen vertonen. Chaotische systemen blijken soms spontaan
orde te scheppen: ‘antichaos’. Deze orde kan heel stabiel zijn, maar
soms juist verspringen naar een ander systeem. Dit werpt een heel nieuw
licht op de evolutietheorie. Misschien heeft naast de darwiniaanse evolutie
door mutatie en selectie ook deze zelf-ordening wel een grote rol gespeeld.
Lees hierover hier.
De rol van het toeval,
de rol van chaos en het feit
dat de mens als levend organisme nooit van die ellendige virussen af zal komen. Ze zijn nu eenmaal onderdeel van het
levende systeem op deze aarde.
Te veel orde in die systemen is alleen maar gevaarlijk. Daar kunnen
miljoenen kippen (niet meer) over meepraten.
Een nogal pittig en deels filosofisch maar voor sommige mensen zeker interessant verhaal. Lees het
hier.
Europeanen verspreidden
zich over grote delen van de aardbol (maar niet in China en Japan). Waren zij slimmer dan de
oorspronkelijke bewoners van Noord-, Midden- en Zuid-Amerika, Australië en andere regio's? Nee! Misschien
wel: integendeel. Een onthullend stukje geschiedenis.
Lees hier.
-
Bacteriën en
parasieten hebben meer invloed gehad op de loop der geschiedenis dan
keizers en politici. Vooral ziekten hebben ervoor gezorgd dat de samenleving
is zoals ze nu is. Voorbeelden te over. Lees hier.
-
Niet alleen in de evolutie,
ook in het functioneren van organismen speelt chaos een vermoedelijk grote
rol. Chaos hier dus niet in de zin van
‘volledige wanorde’, maar in de betekenis van onvoorspelbaar binnen
bepaalde grenzen. Chaotische
processen ontstaan waar processen worden beïnvloed door meerdere
onafhankelijke factoren. Een duidelijk voorbeeld is het weer: we weten dat
de temperaturen in ons land ’s winters meestal tussen -10 en +10 graden
liggen (met af en toe een
uitschieter) en in de zomer een aantal graden hoger maar het precieze
temperatuurverloop valt niet te voorspellen. Dergelijke schijnbaar
regelmatige maar chaotische processen spelen een belangrijke rol in biologische processen:
hartslag, lichaamstemperatuur, hormoonspiegels zijn alle chaotisch fluctuerende processen. Lees
hierover hier.
-
Slangen
hebben ons iets te zeggen: het verhaal van memen. Lees hier.
-
Wat was er
eerder: de mens of de taal? De mens natuurlijk, ben je geneigd te
zeggen. Maar waarschijnlijk was de taal er eerst en heeft de taal ervoor
gezorgd dat onze hersenen zo groot zijn als ze zijn. Een verrassende
ontdekking: Het woord werd brein...
-
We zijn gewend
onderscheid te maken tussen de natuurwetenschappen
(de ‘bètavakken’) en de menswetenschappen (de ‘alfavakken’)
- en het is ook gebruikelijk om jezelf aan te duiden als een echte alfa
dan wel een echte bèta. Maar zo scherp zijn de grenzen tussen die terreinen
niet getrokken. En er zijn grensverleggers.
Alles
is materie.
De
moderne wetenschap, die uitgaat van wat waarneembaar is en van waarnemingen die
herhaalbaar zijn, heeft nog nooit aanwijzingen gevonden voor het bestaan van
niet-materiële ‘onderdelen’ van de mens. Sterker nog, dit verhaal, Afscheid van Descartes, gaat
vooral over het feit dat er sterke aanwijzingen zijn dat ‘alles’ genetisch
is.
Drie bezoeken
aan Indonesië, in het kader van een project van natuur- en milieu-educatie. Verslagen van
de reis van voorjaar 2008 en van de eerdere reizen, in 2005 en in 2001, op
deze website.
|
In memoriam Johan van Es
- klik hier |
Terug naar het begin van deze pagina
Loes Glimmerveen
volgde de opleiding Gymnasium B aan het Wagenings Lyceum
te Wageningen en studeerde daarna biologie aan de universiteit van Amsterdam.
Nadat ze (in 1961) was afgestudeerd was mevrouw drs. L.E.
Pihlajamaa-Glimmerveen korte tijd wetenschappelijk medewerker aan het Rijks
Instituut voor de Volksgezondheid, woonde enige tijd in Finland, waar ze begon
met het vertalen van populair-wetenschappelijke boeken.
Ze was dertig jaar werkzaam in het voortgezet onderwijs als docente biologie,
aanvankelijk in Amsterdam en Rotterdam, daarna (gedurende 26 jaar) in Maastricht aan het 'Stedelijk' (dat na haar vertrek
Montessori College Maastricht werd); daarna zeven jaar
verbonden aan het Sintermeertencollege in Heerlen en vervolgens (vanaf 2004) als NME-coördinator werkzaam bij elinQ,
een projectbureau voor onderwijsvernieuwing (zie ook www.e-linq.nl). ElinQ houdt zich bezig met
onderwijsvernieuwing, met name via ICT, internationalisering en NME (= Natuur- en Milieu-Educatie).
 |
|
Patiënten, lijdend aan de pest ('de Zwarte Dood') die de
geschiedenis van Europa meer beïnvloedde dan de keizers en de veldheren uit de Middeleeuwen.
Lees het artikel over
bacteriën die een hoofdrol speelden in de geschiedenis. |
Verder verzorgt ze publicaties op haar
vakgebied. Zo schreef ze onder andere teksten voor de leerboeken in de biologiemethode Synaps
(ondertitel: Biologie voor de samenleving). Het betreft een theorieboek
en twee werkboeken voor HAVO en twee theorieboeken en drie werkboeken voor VWO.
Ook geeft zij cursussen in het kader van HOVO, Hoger onderwijs voor
ouderen.
Voor het jaarboek van HOVO-Limburg dat in het najaar van 2000 verscheen, schreef ze een bijdrage
die ook op deze website staat. Zie ook de website
van HOVO-Limburg.
 |
|
Keramiek, werkstuk van
Loes Pihlajamaa-Glimmerveen. |
Eerder (in de jaren zestig en zeventig van de
twintigste eeuw) vertaalde ze boeken uit het Fins in het Nederlands (o.a. de
roman De kuil). Ook vertaalde ze enkele populair-wetenschappelijke boeken voor de reeks Aulaboeken
van Prisma uit het Engels. Samen met haar echtgenoot Heimo Pihlajamaa verzorgde ze in die tijd de vertaling van
een bundel Finse gedichten plus proza in het
Nederlands voor het literaire tijdschrift Kentering.
Ze is ook actief binnen de WILPF (Women's International League for
Peace and Freedom), een weinig bekende, maar als lobbygroepering binnen de Verenigde Naties
zeer actieve groep. Ze redigeert voor deze beweging de Nederlandse
nieuwsbrief (Website: www.wilpf.int.ch).
Ook werkt ze aan het project Sustainable Footprint
(http://www.sustainablefootprint.org).
Ze verricht ook kunstzinnige activiteiten (keramiek, vrije vormgeving).
Loes Glimmerveen is (sinds 1963) getrouwd met de Finse schrijver Heimo
Pihlajamaa. Het echtpaar woont in Zuid-Limburg. (Meer gegevens op www.glimmerveen.com).
Terug naar het begin van deze pagina
|
Reizen naar Indonesië
|
 Loes Pihlajamaa-Glimmerveen
was in maart en april 2008 in Indonesië in
het kader van een project van natuur- en milieu-educatie. Eerder was ze ook in dat lang in april en mei 2005.
Nog eerder, in maart en april 2001, was ze er ook.
Een klein aards paradijs, met wuivende klapperbomen en een koraalrif voor
de deur. Ook al is het centrum nog lang niet klaar, het functioneert
al wel; er vinden regelmatig projecten plaats met schoolklassen en
andere groepen, die hier vooral leren over het leven in en aan
zee.
Een indruk
van de reis van 2008 staat hier; van 2005 hier;
en van de reis uit 2001 hier.
|
Loes Pihlajamaa-Glimmerveen is actief in HOVO Limburg (Hoger Onderwijs Voor Ouderen).
Op de website van HOVO Limburg, www.hovolimburg.nl, staat
alle informatie over cursussen en andere
activiteiten. Daar staan ook cursussen en excursies die Loes Pihlajamaa-Glimmerveen geeft respectievelijk houdt.
Terug naar het begin van deze pagina
|
Biologie
door
drs. L.E. Pihlajamaa-
Glimmerveen
|
English version: read
here.
|
|